W dniach 21–22 września 2026 r. w Warszawie odbyła się Konferencja Forum Bezpieczeństwa 360° – Ochrona ludności i cyberbezpieczeństwo sektora publicznego. Wydarzenie połączyło przedstawicieli administracji samorządowej, środowiska akademickiego, służb, instytucji publicznych oraz ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem, ochroną ludności, zarządzaniem kryzysowym i cyberbezpieczeństwem.

Forum zostało zorganizowane przez Wolters Kluwer Polska we współpracy z Fundacją Rektorów Polskich oraz Związkiem Powiatów Polskich. Pierwszy dzień miał charakter ogólnosektorowy i odbył się w formule hybrydowej. Drugi dzień, przygotowany z myślą o środowisku akademickim, miał formułę stacjonarną i był poświęcony praktycznym aspektom bezpieczeństwa uczelni.

Dzień pierwszy – bezpieczeństwo jako wspólna odpowiedzialność (21 września 2026 r.)

Pierwszy dzień Forum poświęcony był szerokiemu spojrzeniu na bezpieczeństwo publiczne. Punktem wyjścia była potrzeba współpracy pomiędzy samorządem, uczelniami, instytucjami publicznymi i podmiotami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo.

Pierwszy dzień forum otworzyli: Alicja Pollesch, Wiceprezeska Zarządu Wolter Kluwer Polska, prof. Jerzy Woźnicki, Prezes Fundacji Rektorów Polskich, Rudolf Borusiewicz, Dyrektor Biura Związku Powiatów Polskich.

Konferencję rozpoczęła debata „Partnerstwo dla bezpieczeństwa: modele współpracy administracji publicznej i uczelni”, moderowana przez Roberta Horbaczewskiego, redaktora serwisu Prawo.pl. W dyskusji uczestniczyli Rudolf Borusiewicz, ekspert w zakresie zarządzania administracją publiczną i wieloletni dyrektor Biura ZPP, Katarzyna Grabowska z NASK, Sebastian Nowakowski z Centralnego Ośrodka Informatyki, dr hab. prof. UKSW Mariusz Szyrski, ekspert ds. bezpieczeństwa, oraz dr Wojciech Zalewski, Kanclerz Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Rozmowa koncentrowała się na tym, jak powinny wyglądać relacje i mechanizmy współpracy pomiędzy administracją publiczną a uczelniami w sytuacjach wymagających wspólnego działania.

W dlaszej części Konferencja podzielona była na dwie ścieżki:

Ścieżka 1 - Ochrona ludności, obrona cywilna i zarządzanie kryzysowe (moderowana przez Roberta Horbaczewskiego);

Ścieżka 2 - Cyberbezpieczeństwo (moderowana przez Alicję Plichtę).

W pierwszej ścieżce tematycznej omawiano m.in. podział odpowiedzialności pomiędzy poszczególnymi poziomami administracji w zakresie ochrony ludności, finansowanie zadań związanych z ochroną ludności oraz praktyczne wyzwania związane z budowaniem systemu zbiorowej ochrony. Adrian Pokrywczyński, radca prawny i ekspert Biura ZPP, przedstawił kwestie związane z zakresem obowiązków poszczególnych poziomów administracji. Dr Agnieszka Bednarczyk-Płachta omówiła finansowanie ochrony ludności, program OLiOC oraz związane z nim źródła finansowania i ryzyka odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego. Ppłk dypl. rez. Dariusz Krzysztofik przedstawił koncepcję „OZO - Ocenić, Zbudować, Odtworzyć”, odnosząc ją do samorządowych wyzwań związanych ze zbiorową ochroną. Z kolei dr hab. prof. UKSW Mariusz Szyrski mówił o budowaniu społecznej odporności i sposobach angażowania mieszkańców w ochronę ludności. Pierwszą ścieżkę zamknęło wystąpienie ppłk. dr. inż. Jacka Stempienia, poświęcone roli uczelni w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej.

Równolegle prowadzona była ścieżka poświęcona cyberbezpieczeństwu. Marcin Marczewski i Radosław Śmigasiewicz przedstawili systemowe i narzędziowe podejście do cyberbezpieczeństwa sektora publicznego w kontekście zmian w Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa. Piotr Lubiejewski z NASK oraz Sylwia Gołaś-Olszak z Wolters Kluwer Polska skoncentrowali się na cyberedukacji i obowiązkach pracodawcy jako elementach skutecznego zapewniania cyberbezpieczeństwa w podmiotach publicznych. Istotnym punktem programu było wystąpienie Wojciecha Góreckiego, eksperta Centrum Cyberbezpieczeństwa AGH, dotyczące cyberbezpieczeństwa uczelni w praktyce. Przedstawione zostały realne incydenty oraz doświadczenia i wnioski wynikające z wdrażanych rozwiązań. Następnie Dr Monika Ingram mówiła o przechodzeniu od ryzyka związanego z dostawcami do cyberkryzysu miasta oraz o budowaniu odporności jednostek samorządu terytorialnego i usług publicznych. W części warsztatowej Mateusz Jakubik i Miłosz Dąbrowski analizowali obszary zagrożenia atakiem w gminach i powiatach. Sieżkę zakończyło wystąpienie dr. inż. Jarosława Homy dotyczące bezpiecznego wykorzystywania rozwiązań sztucznej inteligencji.

Pierwszy dzień Forum pokazał bezpieczeństwo jako zagadnienie wymagające współpracy wielu podmiotów. Ochrona ludności, zarządzanie kryzysowe, ciągłość działania i cyberbezpieczeństwo nie funkcjonują w odrębnych obszarach. Skuteczne reagowanie wymaga przepływu informacji, znajomości wzajemnych kompetencji oraz budowania relacji jeszcze przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej.

Dzień drugi – bezpieczeństwo uczelni w praktyce (22 września 2026 r.)

Drugi dzień Forum został przygotowany wyłącznie z myślą o środowisku akademickim. W spotkaniu stacjonarnie uczestniczyło około 80 osób - przede wszystkim specjaliści i praktycy odpowiedzialni za bezpieczeństwo, sprawy obronne i zarządzanie kryzysowe w uczelniach.

Program tego dnia został przygotowany w oparciu o wcześniejsze prace badawcze Fundacji Rektorów Polskich i Wolters Kluwer dotyczące gotowości uczelni do realizacji zadań z zakresu obronności i zarządzania kryzysowego, a także konsultacje przeprowadzone wśród osób odpowiedzialnych za te zagadnienia w szkołach wyższych. Pozwoliło to skoncentrować program na problemach, które są rzeczywiście obecne w codziennej praktyce uczelni.

Drugi dzień Forum otworzyli prof. Jerzy Woźnicki, Prezes Fundacji Rektorów Polskich, oraz prof. Piotr Wachowiak, Rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie i przedstawiciel Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

W otwarciu podkreślono potrzebę przejścia od ogólnej dyskusji o bezpieczeństwie do konkretnych pytań dotyczących funkcjonowania uczelni: ich przygotowania do sytuacji kryzysowych, realizacji zadań obronnych, zapewnienia ciągłości działania oraz budowania odporności.

Pierwszy moduł rozpoczął gen. dyw. prof. Bogusław Pacek z Akademii Pożarniczej, który wprowadził uczestników w problematykę bezpieczeństwa uczelni. Następnie st. kpt. dr inż. Rafał Wróbel z Akademii Pożarniczej mówił o budowaniu świadomości zagrożeń z perspektywy instytucji jaką jest uczelnia ale także każdego obywatela. 

Drugi moduł poświęcono zadaniom obronnym realizowanym przez uczelnie. Płk rez. Marian Mańka z Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie przedstawił katalog zadań obronnych, ich podstawy prawne, kwestie związane z realizacją zadań oraz planowaniem operacyjnym. Wystąpienie stało się punktem wyjścia do dyskusji nad praktycznymi problemami, z którymi mierzą się osoby odpowiedzialne za te obszary w uczelniach.

Szczególne miejsce w programie w module trzecim zajęła część warsztatowa „Odporność uczelni i współpraca w sytuacjach nadzwyczajnych”, moderowana przez prof. Bogusława Packa. Uczestnicy pracowali w dwóch grupach. Pierwsza, prowadzona przez kmdr Tadeusza Śramę, Pełnomocnika Rektora ds. informacji niejawnych i spraw obronnych Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, koncentrowała się na funkcjonowaniu uczelni w czasie wojny i kryzysu oraz opracowaniu modelu ciągłości działania uczelni. Druga, prowadzona przez płk. mgr. inż. Pawła Żurakowskiego ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, zajmowała się odpornością infrastruktury i bezpieczeństwem uczelni, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń fizycznych i technicznych oraz możliwości zwiększania odporności infrastruktury. Po zakończeniu pracy grup przedstawiono jej wyniki. Choć czas przeznaczony na warsztat nie pozwalał na pełne opracowanie tak złożonych zagadnień, dyskusja pozwoliła uporządkować najważniejsze problemy i wskazać kierunki dalszej pracy.

Dobre praktyki i rekomendacje

Ostatni, czwarty moduł stanowiła debata „Dobre praktyki w zakresie zapewniania bezpieczeństwa uczelni – sytuacje kryzysowe, sprawy obronne i ochrona ludności”, moderowana przez Roberta Greya, Kanclerza Uniwersytetu Warszawskiego. W panelu uczestniczyli: Maciej Wróbel, Naczelnik Wydziału Spraw Obronnych i Niejawnych w Biurze Ministra Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, łk inż. dypl. w st. sp. Marek Sielski, Kierownik Działu Spraw Obronnych Uniwersytetu Wrocławskiego, Wojciech Górecki z Centrum Cyberbezpieczeństwa AGH, oraz ppłk dr inż. Jacek Stempień z Akademii Sztuki Wojennej.

Rozmowa pozwoliła skonfrontować doświadczenia różnych uczelni oraz spojrzeć na bezpieczeństwo z kilku perspektyw - spraw obronnych, sytuacji kryzysowych, cyberbezpieczeństwa i ochrony ludności. Ważnym elementem były pytania uczestników oraz przykłady rozwiązań stosowanych w praktyce. Dyskusja pokazała również obszary, w których potrzebne są dalsze działania, doprecyzowanie rozwiązań i wymiana doświadczeń pomiędzy uczelniami.

Dwa dni Forum pozwoliły spojrzeć na bezpieczeństwo z dwóch uzupełniających się perspektyw.

Pierwszy dzień pokazał znaczenie współpracy w szerszym systemie bezpieczeństwa publicznego - pomiędzy administracją samorządową, uczelniami, służbami i instytucjami publicznymi.

Drugi dzień przeniósł tę perspektywę na poziom konkretnej instytucji - uczelni. Dyskuje dotyczyłayjuż nie tylko tego, jakie zagrożenia istnieją, ale przede wszystkim tego, jak przygotować uczelnię do działania w sytuacji kryzysowej, jak zapewnić ciągłość jej funkcjonowania i jak wzmacniać odporność infrastruktury oraz organizacji.

Istotnym rezultatem spotkania była również wymiana doświadczeń pomiędzy osobami, które w różnych uczelniach odpowiadają za podobne zadania. Forum stworzyło możliwość porównania rozwiązań, zadawania praktycznych pytań i nawiązania kontaktów, które mogą być przydatne również poza samym wydarzeniem.

Z perspektywy Fundacji Rektorów Polskich jest to szczególnie ważny wymiar tego rodzaju przedsięwzięć. Integracja środowiska akademickiego nie oznacza ujednolicania sposobów działania poszczególnych uczelni. Oznacza przede wszystkim tworzenie warunków do tego, aby uczelnie mogły uczyć się od siebie, dzielić doświadczeniami i wspólnie szukać rozwiązań problemów, które coraz częściej mają charakter wspólny.

Forum potwierdziło również potrzebę dalszej pracy. Bezpieczeństwo uczelni jest obszarem, który wymaga nie tylko doskonalenia procedur i planów, ale także dalszego poznawania praktyki, wymiany doświadczeń i pogłębionych badań.